Muallif: Antonio Sco
Tarjima: Luffy, Foresight News
O‘tgan ikki yil davomida men 30 dan ortiq Pre-TGE loyihalari bilan hamkorlik qildim va natijada uchta kutilmagan asosiy sababni aniqladim — aynan shu omillar ko‘pchilik tokenlarning TGE paytida muvaffaqiyatsiz bo‘lishiga olib keladi.
Millionlab dollar mablag‘ to‘plagan loyihalar ham bir xil xatolarni takrorlaydi. Men quyidagi qonuniyatlarni aniqladim: muvaffaqiyatsiz loyihalar muammolarni ochiq muhokama qilmaydi, faqat boshqalarni ayblash bilan band bo‘ladi; muvaffaqiyatli loyihalar esa sirlarini oshkor qilmaydi, barcha yutuqlarni o‘zlariga nisbat berishni xohlashadi.
Natijada yangi asoschilar chalkashib qolishadi va nimadan boshlashni bilmay qolishadi. Xo‘sh, TGE uchun asosiy kalitlar nimalar? Ular bo‘lmasa, TGE muvaffaqiyatsiz bo‘lishi muqarrar, shuning uchun asoschilar ko‘p vaqtini aynan shu sohalarga sarflashlari kerak.
Marketing kompaniyasi asoschisi sifatida buni tan olish og‘ir, lekin javob marketing emas. Marketing yaxshi asoslarni kuchaytiradi, lekin agar poydevor mustahkam bo‘lmasa, eng zo‘r marketing ham havoda qurilgan saroy bo‘lib qoladi va bir turtishda qulab tushadi.
Quyida TGE loyihalarini barbod qilishi mumkin bo‘lgan, kamdan-kam tilga olinadigan uchta asosiy omil keltirilgan.
Market-meykerlar
Market-meyker tanlash — bu asosan rus ruletkasini o‘ynashga o‘xshaydi:
-
Eng yaxshi holatda: ikki tomon ham bir xil rag‘batga ega bo‘ladi va foydani birga bo‘lishadi;
-
Eng yomon holatda: ular sizni aldab, yillik mehnatingizni barbod qilishadi.
Axborot nomutanosibligi juda xavfli — ular faqat muvaffaqiyatli misollarni ko‘rsatishadi, muvaffaqiyatsiz tajribalar haqida esa lom-mim demaydilar.
Xo‘sh, market-meykerlarni qanday tanlash kerak? 99.9% hollarda, siz ishonadigan loyiha asoschilari yoki bevosita hamkorlik qilgan odamlar tomonidan qat’iy tavsiya etilgan market-meykerlarni tanlashingiz kerak.
Begona odamlarning tavsiyalariga ishonmang — ular market-meykerlardan katta tavsiya haqi olishadi va hatto ishonchsiz bo‘lsa ham, baribir tavsiya qilishadi.
Muqim esda tuting: loyiha muvaffaqiyatsiz bo‘lsa, natijasini siz ko‘rasiz, ular emas.
Eng yaxshi marketing, eng faol hamjamiyat va eng kuchli jamoaga ega bo‘lsangiz ham, agar market-meyker token narxingizni 50% ga tushirib yuborsa, siz hech narsa qila olmaysiz.
Tokenomika
Tokenomika ham xuddi shunday. Siz va jamoangiz ehtimol 50 ta token modelini o‘rganmagansiz va ularning amaliy natijalarini ko‘rmagansiz.
Muvaffaqiyatli loyihalarning tokenomikasini ko‘chirib, sizga ham mos keladi deb o‘ylamang. Investorlarning maqsad va ishtahasi doim o‘zgarib turadi, siz ularni jalb qilmoqchi bo‘lsangiz, tokenomikani ham moslashtirishingiz kerak.
Xuddi shunday, maslahatchilar ham faqat muvaffaqiyatli misollarni ko‘rsatishadi, noldan chiqqan loyihalarni esa ko‘rmaysiz.
Qo‘shimcha tavsiya: agar hozirgi tokenomika loyihangizni barbod qilishi aniq bo‘lsa, uni darhol o‘zgartiring.
Quyidagilarga ahamiyat bermang:
-
Airdrop ovchilari g‘azablanadi;
-
Ijtimoiy tarmoqlardagi odamlar shikoyat qiladi;
-
Seed-round investorlar norozi bo‘ladi.
Agar hozirgi token modeli bo‘yicha bir haftadan so‘ng token narxi 90% ga tushib ketsa, baribir ular norozi bo‘ladi, farqi shundaki, siz uch oy ichida bankrot bo‘lasiz.
Albatta, eng yaxshi yechim — bunday vaziyatni boshidanoq oldini olish, lekin qadimgi Rim maqolida aytilganidek: "Og‘ir vaziyatda — keskin choralar."
Birjalarda listing
Bu eng ko‘p urg‘u bermoqchi bo‘lgan jihatim. Market-meyker va tokenomika muammolari faqat TGE dan keyin yuzaga chiqadi, biroq birjalar bilan hamkorlik qilish — TGE oldidan eng og‘riqli va xavfli bosqichdir.
Nega og‘riqli?
-
Aloqa qilish juda qiyin;
-
Bir xil jadvalga kelishish oson emas;
-
Ular ko‘pincha oxirgi daqiqada fikrini o‘zgartiradi va siz TGE ni kechiktirishga majbur bo‘lasiz.
Nega xavfli?
-
Talabchan shartlar loyihangizni barbod qilishi mumkin;
-
Ko‘plab jamoalar soxta vakillar tomonidan aldangan bo‘ladi;
-
Millionlab dollar sarflab listing qilasiz, natijada faqat sotuv bosimi bo‘ladi, xaridorlar esa yo‘q.
Bu muammoni eng tez hal qilish yo‘li: birja ichidagi odamlarni tanish va listing narxlari bo‘yicha bazaviy ma’lumotga ega bo‘lish, shunda aldashdan saqlanasiz.
Axborot nomutanosibligi sababli, ko‘plab jamoalar dastlabki muzokaralarda o‘n minglab dollarni behuda sarflashadi.
Xulosa
Hamma yaxshiroq bozor sharoitini kutib, TGE ni boshlashni rejalashtirmoqda, lekin yuqoridagi uchta jihatga e’tibor bermasangiz, eng yaxshi bozor ham tokeningizni barqaror qila olmaydi. Asoschi sifatida asosiy e’tiboringizni aynan shu uchta masalaga qaratishingiz, qolgan jamoa a’zolari esa o‘z sohalarida sifatli ish olib borishlarini nazorat qilishingiz kerak.
