AI moliyalashtirishga oid xavotirlar yana kuchaymoqda va Yaqin Sharqdagi vaziyatning oshishi bilan birga! Nasdaq iyun oyidan beri eng katta bir kunlik pasayishni qayd etdi, xalqaro neft narxlari keskin oshdi.

Uzbekcha Moliya Yangiliklari ilovasi xabariga ko‘ra, AQSh fond bozori payshanba kuni ko‘pchilikda pasaydi, sun’iy intellekt (AI) sohasidagi katta kapital sarflari va moliyalashtirish bosimi yana investorlarning xavotirini keltirib chiqardi hamda texnologiya aksiyalari keng ko‘lamli sotuvga uchradi. Shu bilan birga, Yaqin Sharqda geosiyosiy ziddiyatlarning kuchayishi xalqaro neft narxlarining sezilarli o‘sishiga sabab bo‘ldi, xavfsiz sarmoyalar Oqsh davlat obligatsiyalariga yo‘naltirildi va AQSh obligatsiyalari rentabelligining sezilarli kamayishini keltirib chiqardi.

Kun yakunida, Nasdaq qo‘shma indeksi 2,6% ga pasayib, 26008,86 punktga yetdi va iyun oyidan beri eng katta kundalik pasayishni qayd etdi; S&P 500 indeksi 1,21% ga pasayib, 7663,43 punktga tushdi — bu iyul oyidan beri eng yomon kunlik ko‘rsatkich; Dow Jones sanoat o‘rtacha ko‘rsatkichi esa biroz 11,89 punktga yoki 0,02% ga o‘sib, 52867,98 punktga yetdi.

Texnologiya aksiyalari ushbu kunda bozor pasayishining asosiy sababchisi bo‘ldi. Meta (META.US) aksiyalari taxminan 7% ga tushdi, garchi kompaniyaning so‘nggi chorakdagi daromadlari bozor kutganidan yuqori bo‘lsa va ijobiy natijalar kutilayotgan bo‘lsa-da, uning hisobga olinadigan AI investitsiya ehtiyoji investorlarni tashvishga soldi. Boshqa texnologiya aksiyalari ham bosim ostida qoldi. AMD (AMD.US) 8% dan ziyod pasaydi, Micron Technology (MU.US) 6% ga, Nvidia (NVDA.US) esa 4% ga tushdi.

AI bulutli hisoblash infratuzilmasi provayderi CoreWeave (CRWV.US) aksiyalari esa 10% ga pasaydi. Avvalroq, kompaniya obligatsiyalari rentabelligi va kredit bo‘yicha defolt swoplari (CDS) narxi yuqori darajada saqlanib kelayotgani investorlarda uning qarz yuki hamda moliyalashtirish imkoniyatiga nisbatan xavotirlarni kuchaytirdi.

Qayd etish joizki, Nvidia bosh direktori Huang Renxun payshanba kuni bergan intervyusida yangi turdagi bulutli hisoblash provayderlariga talab juda yuqori ekanini, biroq kapital yetishmasligi ushbu sohadagi kompaniyalar kengayish tezligini cheklayotganini ta’kidladi.

Wells Fargo savdogarlari hisobotida, Huang Renxunning kapital kamchiligi haqidagi bayonotlari investorlarni bezovta qilgani, kredit bozorining tavakkal ko‘tarish imkoniyati va moliyalashtirish kanallari to‘lishi mumkinligi haqida yangi xavotirlarni keltirib chiqargani qayd etildi. Bank, shuningdek, Meta tomonidan AI rivojlanishi katta pul talab etishini ta’kidlagani ham texnologik kompaniyalarning kapital sarflari miqdoriga bo‘lgan tashvishni kuchaytirib, faqat o‘z aksiyalariga emas, balki butun bozorga bosim qilayotganini ma’lum qildi.

JPMorgan savdogarlari esa, chorshanba kuni bozor kayfiyati ijobiy bo‘lgan, biroq ertasi kuni teskari o‘zgarish yuz berganini ta’kidladilar. Meta aksiyalari premarket savdoda zaiflashdi, AQShda oraliq saylovlardan so‘ng Eron atrofidagi vaziyat kuchayishi mumkinligi haqidagi munozaralar ko‘paydi va bu omillar investorlar ishonchiga salbiy ta’sir o‘tkazdi. Bank xabar qilishicha, bozor narxlari va savdo bo‘limlarining fikr-mulohazalaridan kelib chiqib, AI moliyalashtirish muammolari bilan bog‘liq bozor narrativining zaifligi hali ham sezilarli. Yaqinda texnologiya aksiyalari qisqarishdan o‘tganidan so‘ng, investorlar hali ham yetarli ishonchni tiklay olmadi va risklarni orttirishga qiziqish yo‘q.

Shu bilan birga, Yaqin Sharqda geosiyosiy xavfning oshishi xalqaro neft narxlarining sezilarli ko‘tarilishiga turtki berdi.

OAVga ko‘ra, AQSh va Isroil keyingi oy AQShdagi oraliq saylovlardan so‘ng Eronni yangi zarbalar bilan nishonga olishni rejalashtirmoqda. AQSh Prezidenti Trump chorshanba kuni kechqurun jurnalistlarga Vashington hozirda Tehron bilan muzokara olib bormayotganini, ayrim voqealar “yaqin orada” ro‘y berishini aytdi. Ushbu yangilik Yaqin Sharqdagi mojarolar yanada avj olish ehtimoli hamda global neft yetkazib berish uzilishi xavotirlarini oshirdi.

Payshanba kungi savdo yakunida, xalqaro Brent nefti fyuchers shartnomasi 4% ga oshib, bir barrel uchun 113,17 dollarga yetdi; AQShning West Texas Intermediate (WTI) fyucherslari esa 2,39% ga oshib, bir barrel uchun 99,47 dollarni tashkil etdi.

Texnologik aksiyalar pasayishi va geosiyosiy xavfning kuchayishi fonida investorlar AQSh davlat obligatsiyalari kabi xavfsiz aktivlarga faol o‘tishdi, oqibatda AQSh obligatsiyalari narxlari ko‘tarilib, rentabellik keskin pasaydi.

AQShning 10 yillik davlat obligatsiyalari rentabelligi 17 bazaviy punktdan ko‘proqqa pasayib, 4,972% ga tushdi va bu deyarli bir oylik eng past darajani tashkil etdi; pul-kredit siyosatiga nisbatan sezgir bo‘lgan 2 yillik obligatsiyalarning rentabelligi ham 16 bazaviy punktdan ziyod pasayib, 4,659% ga yetdi.

Umuman olganda, payshanba kunidagi bozor harakati investorlarning AI investitsiyalariga qiziqishi endi boshqa omillarga e’tibor qarata boshlaganidan dalolat beradi. AI hisoblash quvvatiga talab yuqori bo‘lsa-da, keng ko‘lamli infratuzilma uchun zarur bo‘lgan moliyaviy imkoniyatlar, kapital narxi va korxona naqd oqimi endilikda texnologik kompaniyalar qiymatlanishiga asosiy ta’sir ko‘rsatayotgan omil bo‘lib qoldi.

Shu bilan birga, Yaqin Sharqdagi geosiyosiy vaziyatning noaniqligi bozor tebranishlarini yanada kuchaytirdi. AI bo‘yicha moliyalashtirish xavotirlari va geosiyosiy risklar uyg‘unlashgan sharoitda, investorlarning xavf-xatarni qabul qilish istagi ancha susaydi, AQSh texnologiya sektori esa katta bosim ostida qoldi, neft hamda AQSh obligatsiyalari esa investitsiyalar manzili sifatida kuchayib bormoqda.