Filadelfiya Federal Rezervi raisi Paulson bosqichma-bosqich foiz stavkalarini oshirishni qo'llab-quvvatladi, biroq inflyatsiya hali ham maqsaddan yuqorida "qolib ketganini" ogohlantirdi

2026-yilgi FOMC ovoz beruvchisi, Filadelfiya Federal Rezervi prezidenti Anna Paulson seshanba kuni (10-noyabr) bosqichma-bosqich foiz stavkalarini oshirish yo‘lini qo‘llab-quvvatlashini bildirdi, biroq u aniq ogohlantirish berdi: asosiy inflyatsiya 2% maqsaddan yuqoriligicha qolmoqda va pasayish kuzatilmayapti, bojxona to‘lovlari, energiya narxlari oshishi hamda ma’lumotlar markazlarini qurish bumu davomiy narx bosimini yuzaga keltirmoqda. Bir vaqtning o‘zida, bir nechta Federal Rezerv mansabdor shaxslari ham xuddi shu kuni qattiqroq bayonotlar e’lon qilishdi, dekabr majlisida foiz stavkalarini oshirish borasida yanada qat’iy signallar yo‘llashdi, rezerv tizimi ichida foiz stavkalarini oshirish tezligi borasidagi tafovutlar oshkor bo‘lmoqda.

O‘sha kuni e’lon qilingan oktyabr inflyatsiyasi ma’lumotlari ushbu bahsga yangi dalil bo‘ldi.Wall Street Xabarlari maqolasi yozishicha, AQSh Mehnat Statistikasi Byurosi tomonidan e’lon qilingan so‘nggi ma’lumotlarga ko‘ra, oziq-ovqat va energiya narxlarisiz hisoblangan asosiy CPI oyiga nisbatan 0,3%ga oshdi, bu bozordagi taxminlardan yuqori. Paulson ushbu hisobot narxlar bosimi “hali ham juda jiddiy” ekanligini ko‘rsatishini, asosiy inflyatsiya ko‘rsatkichi allaqachon “2,5% va 3% oralig‘ida tiqilib qolganini” ta’kidladi. O‘tgan oy Federal Rezerv foiz stavkalarini oshirishni to‘xtatish va asosiy foiz stavkasini 3,75% dan 4% gacha bo‘lgan maqsadli diapazonda saqlab qolish haqida 10 ga 2 ovoz bilan qaror qabul qildi; sentabrda esa foiz stavkasini 25 bazaviy punktga ko‘tarish bo‘yicha bir ovozdan qaror chiqqan edi.

Bosqichma-bosqich yondashuv tarafdorlari va qattiqqo‘l pozitsiyadagi rasmiylar orasida, o‘sha kuni Federal Rezerv vakillarining bayonotlari aniq ajralib turdi. Federal Rezerv Boshqaruvchisi Waller (Christopher Waller) birinchi bo‘lib ogohlantirdi: agar oktyabr oyida asosiy CPI oyiga nisbatan 0,3% yoki undan yuqori bo‘lsa, dekabr majlisida foiz stavkalarini 50 bazaviy punktga oshirish ko‘rib chiqilishi kerak; joriy yil ovoz beruvchisi, Dallas Federal Rezervi prezidenti Lori Logan FOMC kamida yana ikki marta 25 bazaviy punktga foizlar oshirilishi kerakligini bildirdi; Kansas City Federal Rezervi prezidenti Jeff Schmid hozirgi foiz stavkasini “yetarlicha yumshoq” deb atadi. Ushbu bayonotlar ketma-ketligi natijasida dekabrda foiz stavkalarini oshirish kutilyotganligi haqidagi bozor taxminlarini kuchaytirdi.

Paulson: Bosqichma-bosqich foiz oshirish ustun, lekin aniq faollashtirish shartlari belgilab qo‘yiladi

Paulson Filadelfiya Federal Rezervi tomonidan o‘tkazilgan tadbirda “Hozirgi sharoitda, keyingi bosqichli pul siyosatini kuchaytirish o‘rinli ko‘rinadi.” deya ta’kidladi. U hozirda ish haqi bosimi cheklangan, inflyatsion kutilmalar Federal Rezervning 2% maqsadiga mos bo‘lib turganini, bu esa foiz oshirish tezligini sekinlashtirish uchun imkoniyat berishini aytdi.

Paulson bir vaqtning o‘zida harakatni tezlatish uchun aniq mezonlarni belgilab berdi: “Agar inflyatsion kutilyotgan natijalar oshsa, ish haqi bosimi kuchaysa yoki asosiy inflyatsiya yana ko‘tarilsa, men tezroq harakat qilish tarafdori bo‘laman. Hozir ko‘rayotganim bunga asos bermaydi.”

U bosqichli yo‘ldan borish siyosatining asosini tushuntirdi: sekinroq sur’atda harakat qilish aholi, biznes va moliyaviy sektorning moslashuvi uchun vaqt beradi, shu bilan birga qaror qabul qiluvchilar uchun ma’lumotlarni baholash imkonini yaratadi. “Bosqichma-bosqich yondashuv faqat siyosat yo‘nalishini bozor etarlicha tushungan vaqtda samarali bo‘ladi,” dedi u, “agar bozor ko‘proq pul siyosatini kuchaytirishni kutayotgan bo‘lsa, bosqichma-bosqich harakat qilish bizni zaruriyatdan ortda qoldirmaydi.”

Paulson “majlisni o‘tkazib yuborish” amaliyotini ham izohladi: “Bir marotaba majlisni o‘tkazib yuborish yo‘nalish masalasi emas, balki tezlik masalasi. Balki hali ishlash kerak bo‘lgan ishlar bordir, biroq imkoniyat tug‘ilganda, men bosqichma-bosqich qattiqlashtirish tarafdoriman.”

Inflyatsiya “tiqilib qoldi”: bojxona, energiya va AI talabi birga bosim qilmoqda

Garchi u bosqichma-bosqich harakat tarafdori bo‘lsa-da, Paulson inflyatsiya holatini unchalik ijobiy baholamadi. U aniq aytdiki, asosiy inflyatsiya maqsaddan yuqori va pasayish belgilari yo‘q, bu esa yuqori inflyatsiya faqat o‘z-o‘zidan yo‘qoladigan omillarga bog‘liq emasligini ko‘rsatadi.

U narxlarni oshirayotgan bir qancha omillarni sanab o‘tdi: bojxona to‘lovlari, Eron urushi sababli ko‘tarilayotgan energiya narxlari va ma’lumotlar markazlarini qurish bumu bilan bog‘liq talab bosimi. Paulson ta’kidladi: garchi bojxona ta’siri susayib borayotgan bo‘lsa-da, energiya ta’minoti va sun’iy intellekt natijasidagi talab bosimini “baholash qiyinroq”.

“Xulosa aniq: asosiy inflyatsiya maqsaddan yuqori va pasayish kuzatilmayapti. Bu menga yuqori inflyatsiyani faqat o‘z-o‘zidan yo‘qoladigan omillar emas, boshqa sabablari ham borligini ko‘rsatadi,” — dedi Paulson.

Mehnat bozori borasida, yil oxirigacha siyosat bo‘yicha ovoz huquqiga ega bo‘lgan Filadelfiya Federal Rezervi prezidenti mehnat bozorida barqarorlik saqlanayotganini va iste’mol xarajatlarining mustahkamligi iqtisodiy faoliyatga turtki bo‘layotganini bildirdi. U ba’zi kompaniyalar yashash xarajatlarining oshganiga javoban ish haqini oshirishni ko‘rib chiqayotgani haqida yakkalangan xabarlar eshitganini, biroq "ma’lumotlarda bunday tendensiya keng tarqalganini ko‘rsatuvchi belgilar yo‘qligini" ta’kidladi hamda bu holatni diqqat bilan kuzatishda davom etishini aytdi.

Qattiqqo‘l pozitsiyalar: Waller, Logan va Schmiddan qat’iy ishoralar

Paulsonning bosqichma-bosqich yondashuviga zid ravishda, bir nechta mansabdor shaxslar seshanba kuni ancha qat’iy pozitsiyani namoyon qilishdi.

Federal Rezerv Boshqaruvchisi Waller Londonda chiqish qilganida eng qattiq bayonot berdi. U, agar oktyabr oyidagi asosiy CPI oyga nisbatan 0,3% yoki undan yuqori bo‘lsa, “kuchliroq siyosiy choralar ko‘rish zarurati tug‘ilishi mumkin”, degan vaqtda dekabr majlisida foiz stavkalarini 50 bazaviy punktga oshirish ko‘rib chiqilishi kerakligini ta’kidladi.

U ogohlantirdi: “Faqatgina 25 bazaviy punktga oshirish bizning obro‘-e’tiborimizga xavf tug‘diradi va men bu xavfni o‘z zimmamga olishni istamayman.” Waller, shuningdek, Federal Rezerv avvalgi “uchta oldini olish uchun qilgan foiz tushirishini” bekor qilish zarurligini aniq aytdi, biroq bir vaqtning o‘zida cheklovlar qo‘ydi va foiz stavkalarini 150 yoki 200 bazaviy punktga ko‘tarmasligini bildirdi.

Dallas Federal Rezervi prezidenti Lori Logan ham qattiqqo‘l pozitsiyani e’lon qildi. U, “FOMC kamida yana ikki marta 25 bazaviy punkt foiz stavkalarini oshirishi shubhasiz,” deb aytdi va shu bilan bu qishda foiz stavkalarini oshirish oldingidan ham tezroq bo‘lishi mumkinligini ishora qildi.

Kansas City Federal Rezervi prezidenti Jeff Schmid esa Xyustondagi tadbirda ochiq-oydin shunday dedi: “O‘tgan yili men bizning foiz stavkamiz cheklovchi deb o‘ylamagan edim, bugun esa bu yetarlicha yumshoq deb hisoblayman.” U inflyatsiyani siyosiy qaror qabul qilishda hisobga olinadigan asosiy risk omili deb ta’kidladi.

Federal Rezerv Boshqaruvchisi Bowman ham o‘sha kuni chiqdi, lekin uning e’tibori boshqacha bo‘ldi. U AI natijasida aksiyalar baholari keskin tuzatilib ketishi xavfi hamda “xususiy uzoq muddatli foiz stavkalarining keskin oshishi” xavfidan ogohlantirdi. “Aksiyalar narxining pasayishi iste’mol xarajatlari mustahkamligiga putur yetkazishi mumkin,” dedi u, “foiz stavkalarining oshishi esa foizga sezgir iqtisodiy sohalar, masalan, uy-joy va kichik biznes investitsiyalariga bosim o‘tkazishi mumkin.” Bowman, shuningdek, dekabr majlisida foiz stavkalarini oshirish qarorini qo‘llab-quvvatlashga tayyor ekaniga ishora qildi.