Cổ phiếu công nghệ trải qua tuần tồi tệ nhất kể từ đại dịch, Morgan Stanley: Giao dịch AI đã đến thời điểm “va vào bức tường” của cuộc marathon
Sau hơn hai năm thị trường tăng mạnh, mọi người từng tin rằng câu chuyện AI đã gần hoàn thành, chiến thắng đang ở phía trước. Tuy nhiên, sự sụp đổ vào tuần trước cho thấy thử thách có thể chỉ mới bắt đầu.
Chứng khoán công nghệ Mỹ tuần này trải qua đợt bán tháo mạnh nhất kể từ lúc đại dịch Covid-19, logic cốt lõi của giao dịch AI đang đối mặt với một thử thách hệ thống. Morgan Stanley cho rằng, diễn biến này không đơn thuần là sự luân chuyển phong cách ngắn hạn mà là khoảnh khắc "đâm vào tường" ở dặm 20 của một cuộc chạy marathon — thử thách đau đớn nhất thường đến khi đích đến tưởng chừng đã gần kề.
Thứ Năm, chỉ số Nasdaq 100 giảm sâu 6,4% trong một ngày, ghi nhận hiệu suất kém nhất kể từ tháng 3/2020; chỉ số Philadelphia Semiconductor giảm mạnh 12,2%, mức giảm trong một ngày lớn thứ hai trong lịch sử. Động lượng của Morgan Stanley đối với công nghệ, truyền thông và viễn thông Mỹ đã giảm tổng cộng 70% so với đỉnh tháng 6, tạo ra mức thoái lui lớn nhất lịch sử hàng năm. Tỷ lệ đòn bẩy ròng của quỹ phòng hộ trong một tuần giảm đột ngột xuống 42%, nằm ở phân vị thứ 8 kể từ năm 2010, và ở phân vị thứ 0 trong năm qua.
Kết quả bầu cử giữa kỳ trở thành chất xúc tác trực tiếp. Chiến thắng của Đảng Dân chủ tại các bang khiến thị trường lo ngại về việc kiểm soát chặt hơn trong xây dựng trung tâm dữ liệu, tân thống đốc Texas Gina Hinojosa công khai tuyên bố nên ngừng mở rộng trung tâm dữ liệu, Georgia, Ohio, Michigan lần lượt theo sau, khiến kỳ vọng đầu tư cơ sở hạ tầng AI giảm mạnh. Cùng lúc, "cứu binh" từ việc Fed cắt giảm lãi suất lần này có thể vắng mặt, các dữ liệu vĩ mô mạnh càng khiến cho không gian chính sách tiền tệ nới lỏng thêm hạn chế.
Khoảnh khắc "đâm vào tường" của marathon là gì?
Trước khi giải thích về trận sụp đổ này, cần hiểu một phép so sánh phổ biến trong giới tài chính tiếng Anh: "Dặm 20" (Mile 20).
Marathon có quãng đường khoảng 26,2 dặm (42,2 km). Khi đến dặm 20, vận động viên thường cảm thấy tốt, nhịp độ ổn, nhưng 6 dặm cuối mới là thử thách thực sự — glycogen cạn kiệt, cơ bắp đau nhức, ý chí sụp đổ, nhiều người chạy bị "đâm vào tường" (hit the wall), tốc độ giảm mạnh thậm chí phải bỏ cuộc. Đoạn này được gọi là "dặm 20 ma quỷ" trong văn hóa chạy bộ, tượng trưng cho hoàn cảnh gặp giới hạn khi thành công tưởng đã sắp chạm tới: tưởng đã chạy phần lớn quãng đường, nhưng phần khó nhất mới chỉ bắt đầu.
Phép so sánh này với trạng thái giao dịch AI càng phù hợp: Sau hơn hai năm thị trường tăng mạnh, thị trường tưởng rằng câu chuyện AI đã đi đến phần lớn chặng đường, chiến thắng trước mắt. Nhưng cú sụp đổ tuần trước cho thấy thử thách có lẽ vừa mới bắt đầu.
Thứ Năm: Sụp đổ lịch sử trong một ngày
Tâm điểm tổn thương tuần trước tập trung vào thứ Năm. Chỉ số Nasdaq 100 giảm 6,4% trong một ngày, kém nhất kể từ tháng 3/2020 và đứng thứ 31 trong lịch sử 40 năm, chỉ số biến động Nasdaq cùng ngày đạt mức cao nhất kể từ cú sốc thuế quan.
Chỉ số Philadelphia Semiconductor thứ Năm giảm mạnh 12,2%, mức giảm một ngày lớn thứ hai trong lịch sử, chỉ sau tháng 3/2020. Độ giảm này khiến hệ số P/E kỳ vọng hai năm của ngành bán dẫn rơi xuống số một chữ số, lần đầu tiên trong 5 năm — nhóm cổ phiếu chip từng được coi là "xẻng và cuốc" của làn sóng AI, giá đã rớt từ "kỳ vọng hoàn hảo" xuống "ngang thép".
Theo Bloomberg, thị trường quyền chọn Cboe thứ Năm lập kỷ lục khối lượng giao dịch put lớn nhất lịch sử, diễn biến trong ngày được coi là sự kiện 4,9 độ lệch chuẩn về mặt thống kê, xác suất lý thuyết khoảng một lần mỗi 8.000 năm.
Tính theo tuần, chỉ số S&P 500 giảm 2,7%, Nasdaq 100 giảm 4,9%. Giao dịch cặp động lượng công nghệ, truyền thông và viễn thông Mỹ của Morgan Stanley (TMT Momentum pair) giảm 70% so với đỉnh tháng 6, mức thoái lui lớn nhất từng ghi nhận; chỉ số nhu cầu rủi ro toàn cầu của Morgan Stanley giảm xuống -3,4 độ lệch chuẩn, mức thấp nhất hơn một năm.
Bầu cử giữa kỳ bùng phát khủng hoảng câu chuyện AI hạ tầng
Chất xúc tác trực tiếp của đợt bán tháo này là kết quả bầu cử giữa kỳ. Theo Morgan Stanley, nghiên cứu của Goldman Sachs cho thấy chiến thắng của Dân chủ tại các bang có thể thúc đẩy ban hành lệnh tạm dừng, đóng băng khoảng 45% công suất trung tâm dữ liệu dự kiến của Mỹ.
Tân thống đốc Texas Gina Hinojosa thứ Năm cho rằng, trước khi có bảo vệ mới, tiểu bang nên "dừng mọi hoạt động liên quan đến trung tâm dữ liệu". Georgia, Ohio và Michigan đã lần lượt xuất hiện ý định theo. Nhà phân tích Morgan Stanley Stephen Byrd chỉ ra, hàng chờ hồ sơ kết nối của ERCOT (nhà điều hành lưới điện Texas) đã đạt khoảng 474GW, gấp năm lần nhu cầu điện đỉnh của Texas, và cảnh báo công suất trung tâm dữ liệu Mỹ có thể thiếu trước 2028.
Byrd cho rằng, trong bối cảnh này, các doanh nghiệp đã chắc chắn nguồn cung điện (như Williams, Equinix, Digital Realty, Bloom Energy) sẽ có lợi thế hơn, còn Cipher Mining, Galaxy Digital và Solaris — vốn phụ thuộc lớn vào mở rộng Texas — sẽ gặp nhiều bất định hơn.
Quỹ phòng hộ rút lui toàn diện, đòn bẩy ròng về đáy lịch sử
Theo dữ liệu nghiệp vụ chính của Morgan Stanley, quỹ phòng hộ tuần này lựa chọn giảm tiếp vị thế vào lúc phục hồi thứ Tư, thay vì xây lại danh mục. Cú sụp đổ thứ Năm tạo ra mức giảm trong ngày lớn thứ 5 kể từ 2010 về tỷ lệ đòn bẩy ròng long/short của Mỹ.
Tính toàn tuần, tỷ lệ đòn bẩy ròng của quỹ phòng hộ giảm mạnh 8 điểm phần trăm xuống 42%, nằm ở phân vị thứ 8 kể từ 2010, phân vị thứ 0 trong một năm qua; tổng đòn bẩy giảm 4 điểm % xuống 202%, đáy 12 tháng, tổng mức giảm đòn bẩy từ tháng 6 đến nay vào khoảng 10,7% tổng tài sản quản lý toàn cầu.
Mức tiếp xúc AI trong tỷ lệ tiếp xúc ròng của quỹ Mỹ đã giảm từ đỉnh tháng 6 là 47% xuống còn khoảng 32%, quỹ phòng hộ gần đây lần đầu giảm đầu tư AI kể từ 2023.
Việc thu gọn danh mục này kiểm soát tổn thất phần nào: chiến lược long/short Mỹ tháng này giảm 0,7%, tốt hơn mức giảm 3,0% của S&P 500. Nhưng với khoảng 40% quỹ long/short Mỹ giữ vững hoặc lỗ cả năm, quỹ phòng hộ công nghệ đã xóa sạch lợi nhuận năm 2026 chỉ trong một ngày thứ Năm, sự an ủi này trở nên nhạt nhòa.
Tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ, nhưng thị trường từ chối đánh giá cao
Xét về nền tảng, lợi nhuận doanh nghiệp không sụp đổ. Quý III S&P 500 tăng trưởng lợi nhuận đạt 31,4%, 84% doanh nghiệp vượt kỳ vọng. Vấn đề là mức vượt dự báo chỉ đạt 2,7%, thấp hơn trung bình gần đây, và biên độ điều chỉnh lợi nhuận đã giảm từ đỉnh +26% xuống +10%.
Các ví dụ cụ thể xác nhận logic này: Palantir tăng trưởng doanh thu liên tiếp 13 quý, tốc độ năm là 96%, phản ứng thị trường vẫn nhạt; Shopify vẫn giảm mạnh dù GMV tăng 30% theo tỷ giá cố định. Savone giải thích, "Dòng tiền tự do gây bất ngờ trở thành động lực cho giá cổ phiếu vượt cả EPS", tâm điểm tranh luận đã chuyển sang "chi tiêu AI năm 2028".
Khía cạnh tín dụng cũng xuất hiện rủi ro. Nhà phân tích Morgan Stanley Joyce Jiang phát hiện, 16% khoản vay phần mềm có đòn bẩy hiện bị xếp vào nhóm rủi ro cao do AI gây đột phá, gần 3/4 số đó bị xếp hạng B- hoặc CCC. Dù vậy, phản ứng giữa thị trường cổ phiếu và tín dụng rõ rệt — thị trường chứng khoán hoảng loạn, thị trường tín dụng cơ bản không cảm xúc.
Lập luận thị trường bò vẫn còn, nhưng phục hồi chỉ là hoàn trả vị thế short
Chiến lược gia trưởng chứng khoán Mỹ Morgan Stanley Mike Wilson cho rằng, giai đoạn điều chỉnh từ tháng 6 đã đi đến "giai đoạn cuối", S&P 500 cân bằng từ tháng 9 đã vượt chỉ số trọng số vốn hóa gần 6 điểm %, chỉ số tâm lý cũng "tiệm cận mức đầu hàng". Wilson giữ mục tiêu điểm cuối năm của S&P 500 là 8.000 điểm, nhưng chưa vội tăng đầu tư, chờ tới khi xuất hiện bán tháo kiểu đầu hàng hoặc chỉ số tăng lên vùng 7.100-7.300 điểm rồi mới tăng tỷ trọng.
Theo dữ liệu lịch sử, lập luận của phe mua không phải không có cơ sở: 15 năm qua, Nasdaq 100 từng có 4 lần giảm trên 6% trong một ngày, ba tháng sau đều tăng trên 25%, sau 6 tháng đều tăng trên 40%.
Thế nhưng, Savone chỉ ra hạn chế của sự so sánh này: bốn sự kiện vừa kể, ba lần xảy ra tháng 3/2020 — khi Fed giảm lãi suất về 0 và bắt đầu nới lỏng vô hạn; một lần là ngày 4/4/2025, 5 ngày sau Trump tuyên bố tạm dừng thuế quan. Lần nào cũng có chính sách "kỵ binh" lên đường. Hiện tại, dữ liệu việc làm vừa vượt kỳ vọng lớn, lạm phát eurozone vẫn ở 4%, các nhà kinh tế Morgan Stanley dự đoán Fed sẽ tăng lãi suất vào tháng 12.
"Danh mục đã khá sạch, chỉ số tâm lý đang báo hiệu sợ hãi — thường là nơi hình thành đáy," Savone viết:
"Nhưng khi dữ liệu CPI tuần tới đến gần, lần phục hồi này chỉ là hoàn trả vị thế short. Theo marathon, giao dịch AI vừa đi đến dặm 20 — đó thường là nơi đâm vào tường."
Tuyên bố miễn trừ trách nhiệm: Mọi thông tin trong bài viết đều thể hiện quan điểm của tác giả và không liên quan đến nền tảng. Bài viết này không nhằm mục đích tham khảo để đưa ra quyết định đầu tư.
Bạn cũng có thể thích
Ngân hàng Citibank: Doanh số bia tại Hoa Kỳ sẽ chưa chạm đáy vào năm 2026, bia không cồn trở thành lĩnh vực duy nhất chắc chắn phát triển lâu dài
Sản lượng xuất khẩu bia của Mỹ giảm liên tục năm thứ năm, sẽ xuống dưới mức năm 1980, Citi: Chỉ còn bia không cồn là có tiềm năng phát triển lâu dài.
Biểu đồ của Morgan Stanley giải thích tác động của "làn sóng xanh": 20% dự án trung tâm dữ liệu mới có thể bị lùi đến năm 2029, 40% chip xuất xưởng trước năm 2028 "không thể cấp điện"
Morgan Stanley cho rằng cuộc bầu cử giữa kỳ tại Mỹ đang làm gián đoạn đáng kể nhịp độ xây dựng các trung tâm dữ liệu AI — khoảng 5GW công suất sẽ được chuyển từ năm 2028 sang năm 2029, và có tới 40% việc triển khai chip trong giai đoạn 2026-2028 đối mặt với nguy cơ không được cấp điện kịp thời. Sự kết hợp của thiếu hụt điện năng, rào cản chính trị và chi phí gia tăng đang thúc đẩy dòng vốn chuyển nhanh sang các thị trường nước ngoài như Đông Nam Á, Ấn Độ, và chu kỳ chi tiêu vốn cho AI có thể bị kéo dài tổng thể.
Rủi ro đang chuyển dịch! Goldman Sachs: Chênh lệch CDS của các nhà sản xuất chip lần đầu tiên vượt qua các nhà cung cấp đám mây lớn, AI CDS đạt kỷ lục
Goldman Sachs cho biết rủi ro tín dụng AI đang chuyển từ các ông lớn điện toán đám mây xuống các nhà cung cấp chip, khi chênh lệch CDS của chip lần đầu tiên trong gần ba tháng vượt qua các nhà cung cấp dịch vụ đám mây quy mô lớn, phản ánh lo ngại ngày càng tăng trên thị trường về sự khấu hao GPU và mức độ rủi ro tài chính đối với khách hàng. Dưới tác động của làn sóng cung ứng mạnh, mức chênh lệch lãi suất trái phiếu của các nhà cung cấp dịch vụ đám mây tăng đáng kể và kỳ hạn bị rút ngắn. Khi hàng nghìn tỷ USD tài trợ dự án sẽ đổ vào vào năm 2027, áp lực lên thị trường tín dụng dự kiến sẽ tiếp tục gia tăng.
Giá tiền điện tử
Thêm
