Nhà Trắng tái khẳng định quyết tâm về thuế quan tại hội nghị B20, Cohn cảnh báo người tiêu dùng cuối cùng sẽ phải trả giá, CPI tháng 10 tăng vượt dự đoán 0,4%

Thông tin từ Huitong vào ngày 11 tháng 11—— Sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, cử tri đã trừng phạt Đảng Cộng hòa vì giá cả tăng cao, nhưng Nhà Trắng vẫn kiên định lặp lại chính sách thuế quan tại Hội nghị thượng đỉnh B20, nhằm tái thiết ngành sản xuất và bảo đảm chuỗi cung ứng. Cựu cố vấn kinh tế Cohn cảnh báo rằng, bản chất thuế quan là thuế tiêu dùng áp dụng lên người tiêu dùng, cuối cùng người dân Mỹ bình thường phải gánh chịu. Dữ liệu mới nhất cho thấy CPI tháng 10 tăng 0,4% so với tháng trước, vượt kỳ vọng, tháng 9 tăng 3,7% so với cùng kỳ năm trước. Doanh nghiệp đang đẩy nhanh khu vực hóa chuỗi cung ứng, căng thẳng giữa chính sách và chi phí dân sinh tiếp tục bộc lộ.

Một tuần sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ, cử tri Mỹ đã bỏ phiếu trừng phạt Đảng Cộng hòa vì chi phí sinh hoạt cao, nhưng Nhà Trắng của Trump vẫn tuyên bố tiếp tục thúc đẩy chính sách thuế quan. Cùng lúc đó, cựu cố vấn kinh tế trưởng đã lên tiếng cảnh báo rằng người dân Mỹ bình thường sẽ là người phải trả giá cuối cùng. Dữ liệu lạm phát mới càng làm nổi bật mâu thuẫn này: chỉ số giá tiêu dùng tháng 10 tăng 0,4% so với tháng trước, vượt dự đoán của thị trường, tỷ lệ lạm phát cùng kỳ tháng 9 đạt 3,7%, cao hơn nhiều so với mục tiêu 2% của Fed.

Lập trường của Nhà Trắng và bất đồng với cựu cố vấn làm nổi bật khó khăn chính sách

Tại Hội nghị thượng đỉnh B20 do Phòng Thương mại Mỹ tổ chức, Giám đốc Văn phòng Liên lạc cộng đồng Nhà Trắng Jim Goyer đã bảo vệ chính sách thuế quan. Ông nhấn mạnh, thuế quan là công cụ then chốt để tái thiết ngành sản xuất ở Mỹ, bảo đảm an ninh chuỗi cung ứng và an ninh quốc gia. "Chúng tôi chỉ mới bắt đầu," Goyer phát biểu, "tham vọng của chúng tôi là tiếp tục giữ nhịp này trong phần còn lại nhiệm kỳ tổng thống."

Trong cùng ngày, Gary Cohn, cố vấn kinh tế trưởng nhiệm kỳ đầu của Trump và hiện là Phó Chủ tịch IBM, đã có nhận định hoàn toàn khác biệt. Cohn thẳng thắn nói: "Thuế quan thực chất là thuế tiêu dùng lên người Mỹ." Ông cho rằng, thuế quan đẩy giá lên cao, buộc các gia đình phải cân nhắc lại quyết định chi tiêu. Cohn chỉ ra rằng, chính phủ chỉ nhìn vào khoản thu ngân sách mà thuế quan mang lại, nhưng lại bỏ qua những người Mỹ chăm chỉ phải trả mức giá cao hơn cho hàng hóa.

Sự bất đồng công khai này phản ánh khó khăn cốt lõi trong chương trình thương mại của Trump: chính sách đang tái định hình cục diện kinh doanh toàn cầu, nhưng đồng thời cũng làm tăng chi phí sinh hoạt cho cử tri. Cựu nghị sĩ Cộng hòa Kevin Brady, trong cuộc thảo luận với Giám đốc điều hành Phòng Thương mại Mỹ Suzanne Clark, cho biết Trump đã làm xáo trộn hệ thống thương mại cũ một cách khó có thể đảo ngược, quay trở lại quá khứ là điều khó xảy ra.

Phản ứng của cử tri và dữ liệu lạm phát mới tạo nên áp lực kép

Tín hiệu chính trị đã rất rõ ràng qua cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3 tháng 11. Khảo sát cử tri cho thấy khoảng hai phần ba cho rằng chính sách của Trump làm gia tăng lạm phát, gần 90% xem chi phí sinh hoạt là yếu tố quan trọng hoặc then chốt ảnh hưởng đến quyết định bỏ phiếu. Khảo sát của Ipsos thậm chí cho thấy 62% người Mỹ ủng hộ loại bỏ thuế quan của Trump, chỉ có 21% đánh giá cao việc xử lý vấn đề chi phí sinh hoạt của ông. Clark chỉ ra trong bài phát biểu rằng, cử tri tuần trước đã gửi thông điệp rõ ràng về chi phí sinh hoạt và an ninh kinh tế.

Dữ liệu chính phủ mới càng làm áp lực tăng lên. Cục Thống kê Lao động Mỹ cho biết CPI tháng 10 tăng 0,4% so với tháng trước, cao hơn kỳ vọng của giới kinh tế là 0,3%; CPI lõi (loại trừ thực phẩm và năng lượng) tăng 0,3%. Tỷ lệ lạm phát cùng kỳ tháng 9 là 3,7%. Chi phí năng lượng tăng mạnh do xung đột với Iran, đồng thời chi phí nhà ở, y tế và các khoản chi tiêu gia đình khác tiếp tục gây áp lực. Nghiên cứu của Ngân hàng Dự trữ Liên bang New York ước tính khoảng 26% mức tăng thuế quan cuối cùng được truyền đến giá tiêu dùng, một phần tác động phải mất 9 đến 12 tháng mới thể hiện đầy đủ.

Doanh nghiệp thích ứng và dự báo về cuộc đấu chính trị lưỡng đảng

Đối với doanh nghiệp, việc điều chỉnh chuỗi cung ứng đã và đang diễn ra. Giám đốc điều hành UPS Carol Tomé cho biết khách hàng đang chuyển sản xuất và mua sắm về các khu vực gần quốc gia, chuỗi cung ứng ngày càng đa dạng hóa và khu vực hóa. UPS đã mở trung tâm hàng không mới trị giá trên 80 triệu USD tại Philippines vào tháng 10, nhằm củng cố mạng lưới châu Á và cải thiện kết nối các tuyến thương mại toàn cầu.

Chủ tịch điều hành của Dow Chemical Jim Fitterling phần nào ủng hộ thuế quan, dù thừa nhận chúng đẩy giá lên, nhưng ông cho rằng điều này cần thiết để chống cạnh tranh không công bằng và bảo vệ ngành sản xuất Mỹ. Đảng Dân chủ dự định thách thức thuế quan khi nắm quyền kiểm soát Quốc hội vào tháng 1 năm sau, nhưng quyền phủ quyết của Trump và quyền lực thương mại rộng lớn khiến việc bãi bỏ trở nên khó khăn. Cohn khuyến nghị lưỡng đảng nên đạt thỏa thuận lâu dài về các biện pháp bảo vệ trước các quốc gia châu Á và hành vi thương mại không công bằng, đồng thời rút lại một phần thuế quan đối với Canada, giảm bớt sự biến động chính sách trong tương lai.

Bình luận biên tập

Nhà Trắng vẫn kiên định giữ nhịp thuế quan ngay cả khi cử tri bày tỏ rõ sự bất mãn với giá cả, cho thấy căng thẳng giữa chính sách thương mại và chi phí chính trị trong nước vẫn tồn tại. Dữ liệu lạm phát và cách doanh nghiệp thích ứng cho thấy chi phí truyền dẫn và tái cấu trúc chuỗi cung ứng đang diễn ra, khó đảo ngược trong ngắn hạn. Sự chỉ trích của cựu cố vấn và sự phân hóa trong giới doanh nhân càng làm nổi bật bài toán cân bằng lợi ích khi thực thi chính sách. Cuộc đấu lưỡng đảng và các yếu tố địa chính trị bên ngoài sẽ cùng quyết định chi phí cuối cùng và tính bền vững của chương trình này.

【Giải đáp thắc mắc thường gặp】

Đáp: Nhà Trắng coi thuế quan là công cụ tái thiết ngành sản xuất, bảo đảm chuỗi cung ứng và an ninh quốc gia, tin rằng lợi ích lâu dài lớn hơn tổn thất chính trị ngắn hạn. Goyer tại Hội nghị B20 khẳng định sẽ giữ nhịp này trong nhiệm kỳ tổng thống, thể hiện ưu tiên chính sách hơn áp lực từ thăm dò dư luận ngắn hạn.


Đáp: Cohn cho rằng chi phí thuế quan cuối cùng do người tiêu dùng gánh chịu chứ không phải nhà sản xuất hay nhà nhập khẩu. Ông chỉ ra chính phủ chỉ nhấn mạnh đến thu ngân sách, mà lại bỏ qua việc các hộ gia đình thông thường phải chi thêm tiền do giá hàng hóa tăng, dẫn đến tình trạng "bên có thể nhìn thấy, bên còn lại bị ẩn giấu" không cân xứng.


Đáp: CPI tháng 10 tăng 0,4% so với tháng trước vượt dự đoán, CPI lõi tăng 0,3% ba tháng liên tiếp, tháng 9 cùng kỳ đạt 3,7%. Giá năng lượng bị đẩy lên do xung đột địa chính trị, cộng với hiệu ứng truyền dẫn của thuế quan, cho thấy lạm phát vẫn dai dẳng và còn cách xa mục tiêu 2% của Fed.


Đáp: Doanh nghiệp đang đẩy nhanh khu vực hóa và gần bờ. Các công ty như UPS xây dựng trung tâm mới, điều chỉnh mạng lưới mua sắm để giảm rủi ro, cho thấy chuỗi cung ứng toàn cầu đang chuyển từ ưu tiên hiệu quả sang ưu tiên tính bền vững, mô hình toàn cầu hóa cũ khó quay trở lại hoàn toàn.


Đáp: Đảng Dân chủ có thể cố gắng hạn chế bằng luật, nhưng Trump sở hữu quyền phủ quyết và quyền hạn thương mại rộng lớn, nên việc bãi bỏ rất khó. Cohn đề xuất hai bên tìm kiếm đồng thuận trong các biện pháp bảo vệ đối với các quốc gia châu Á, đồng thời điều chỉnh một phần thuế quan hiện tại để tạo cơ hội thỏa hiệp.