Cảnh báo từ Phố Wall: Trong bối cảnh chính phủ chia rẽ, cuộc đối đầu về trần nợ năm 2027 sẽ thử thách "huyền thoại trú ẩn an toàn" của trái phiếu Mỹ

Ứng dụng tài chính Zhìtōng Finance APP cho biết, cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ đã kết thúc, Đảng Dân chủ bất ngờ giành quyền kiểm soát Quốc hội, thị trường đón nhận mô hình điển hình của một chính phủ phân tán quyền lực. Trong lịch sử, các nhà đầu tư thường hoan nghênh kiểu bế tắc chính trị như vậy - bởi nó đồng nghĩa với việc chính sách bị hạn chế, chi tiêu bị kiểm soát. Vào thứ Tư, khi tin tức về chiến thắng vang dội của Đảng Dân chủ lan rộng, đường cong lợi suất trái phiếu chính phủ Mỹ đã giảm trên toàn tuyến, tiếp tục truyền thống này. Số liệu cho thấy, kể từ giữa những năm 1990, trong bối cảnh chính phủ phân chia quyền lực, lợi suất trái phiếu kho bạc kỳ hạn 10 năm trung bình trong 1 tháng và 12 tháng sau cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ đều ở mức thấp.

Tuy nhiên, lần này, nỗi lo của phố Wall lại tập trung vào một vấn đề khác: trần nợ công.

Chuyên gia chiến lược George Saravelos của Deutsche Bank chỉ ra: “Nguồn gốc lớn nhất gây bất ổn chính sách nội bộ tại Mỹ chính là trần nợ công sẽ trở thành yếu tố ràng buộc vào khoảng quý II năm sau.”

Hiện tại, chính phủ liên bang Mỹ chỉ còn khoảng 800 tỷ USD dư địa trước khi chạm mức trần vay mượn pháp lý là 41,1 nghìn tỷ USD. Các chiến lược gia dự đoán, chính phủ sẽ chạm ngưỡng trần trong nửa đầu năm 2027. Khi đó, Bộ Tài chính có thể áp dụng các biện pháp kế toán phi truyền thống để tạm thời mở rộng không gian vay mượn nhằm tránh vỡ nợ, nhưng cuối cùng Quốc hội vẫn phải tăng hoặc đình chỉ trần nợ để loại bỏ hoàn toàn rủi ro vỡ nợ kỹ thuật.

Việc Đảng Dân chủ kiểm soát hoàn toàn Quốc hội đồng nghĩa với việc cuộc đối đầu giữa họ với chính phủ Trump về vấn đề vay mượn của chính phủ có thể kéo dài. Fitch Ratings đã cảnh báo hồi tháng trước rằng, việc Đảng Dân chủ kiểm soát Quốc hội có thể khiến rủi ro chơi bạo chính trị quanh trần nợ tăng lên. Cơ quan này cũng cho biết, Quốc hội hiện tại do Đảng Cộng hòa lãnh đạo, sắp kết thúc nhiệm kỳ, có thể sẽ tăng hoặc đình chỉ trần nợ trước khi hết nhiệm kỳ vào cuối năm, nếu không đây sẽ trở thành thử thách lớn đối với Quốc hội mới.

Chiến lược gia Vail Hartman của BMO Capital Markets cho biết: “Nếu Quốc hội không thể giải quyết được vấn đề trần nợ trước cuối năm, thị trường tài chính có thể phải đối mặt với một thế bế tắc kéo dài về trần nợ vào năm 2027.” Anh dự đoán Đảng Dân chủ sẽ dùng trần nợ như một “lá bài mạnh để mặc cả với chính phủ Trump”, kết quả có thể là giá trái phiếu kho bạc sẽ bị méo mó quanh thời điểm ‘Ngày X’ (ngày cạn kiệt ngân sách chính phủ), đồng thời biến động trên thị trường tiền mặt và repo cũng tăng lên.

Nhìn lại lịch sử, mỗi khi đến gần thời điểm đối đầu trần nợ, các nhà đầu tư thường bán ra các trái phiếu kho bạc đáo hạn quanh ngày X, chuyển sang mua các chứng khoán đáo hạn trước hoặc sau ngày X, từ đó tạo ra một “nút thắt” rõ rệt trên đường cong lợi suất.

Hiện tại, do còn vài tháng nữa mới tới thời điểm chạm trần, đường cong trái phiếu kho bạc chưa lộ rõ dấu hiệu lo lắng. Tuy nhiên, nhóm chiến lược gia của CIBC (do Michael Cloherty đứng đầu) hôm thứ Tư đã nhắc nhở nhà đầu tư rằng cần “định giá rủi ro cao hơn” cho thị trường tiền tệ trước năm 2027.

Vấn đề sâu xa hơn là cơ sở tài chính. Chuyên gia kinh tế cấp cao George Brown của Schroders chỉ ra, hiện tại thâm hụt ngân sách của Mỹ chiếm khoảng 6% GDP, tổng nợ công do công chúng nắm giữ đã vượt 32 nghìn tỷ USD (chưa tính các khoản nợ nội bộ của chính phủ như an sinh xã hội, bảo hiểm y tế), trong khi cả chính phủ Trump lẫn Quốc hội Dân chủ sắp nhậm chức đều cam kết sẽ tăng chi tiêu - “giả định rằng chính phủ phân chia quyền lực có lợi cho trái phiếu Mỹ cần được xem xét lại.”

Ông tiếp tục cảnh báo: “Nếu sự thỏa hiệp chính trị ngày càng đồng nghĩa với thâm hụt lớn hơn thay vì củng cố tài chính, nhà đầu tư có thể sẽ đòi hỏi mức bù trừ kỳ hạn cao hơn để nắm giữ trái phiếu Mỹ dài hạn.” Điều này có thể khiến đường cong lợi suất trái phiếu Mỹ dốc đứng hơn.

Lưu ý rằng trong quá khứ, các cuộc đối đầu trần nợ từng khiến thị trường lo ngại Bộ Tài chính có thể không kịp thanh toán lãi suất cho một số trái phiếu kho bạc đáo hạn, gây ra nỗi lo về “vỡ nợ kỹ thuật”. Những sự kiện rối loạn chức năng chính phủ như vậy còn từng khiến các hãng xếp hạng tín nhiệm phải hành động - tháng 8/2023, Fitch đã hạ xếp hạng tín nhiệm chủ quyền của Mỹ một bậc xuống AA+, với lý do đấu đá chính trị quanh trần nợ đẩy Mỹ sát bờ vực vỡ nợ.

Về việc liệu Quốc hội có hóa giải được rủi ro trước cuối năm hay không, thị trường nhìn chung đều bi quan. Cloherty của CIBC dự đoán Đảng Cộng hòa sẽ tìm cách tăng trần vay mượn trong giai đoạn “vịt què” (phiên họp cuối của Quốc hội mãn nhiệm), nhưng ông nhận định nỗ lực này sẽ thất bại. Điều này đồng nghĩa Quốc hội mới sẽ phải đối mặt trực tiếp với cái mà CIBC gọi là “cuộc chiến trần nợ khốc liệt từ quý IV/2027 trở đi”.