Người mua biến mất giữa làn sóng bán tháo AI! Bàn giao dịch của Goldman Sachs bị “cháy máy” nhưng không ai mua vào, quỹ phòng hộ và nhà đầu tư cá nhân đều rút lui

Vào ngày 5 tháng 11 theo giờ miền Đông Hoa Kỳ (thứ Năm), khi cổ phiếu công nghệ Mỹ trên thị trường chứng khoán bị bán tháo dữ dội, các đường dây điện thoại tại bàn giao dịch cổ phiếu của Goldman Sachs gần như "nổ tung", các nhà đầu tư liên tục gọi tới để hỏi liệu thị trường còn có thể giảm sâu đến đâu, nhưng lại rất ít nguồn vốn thực sự sẵn sàng mua vào khi giá giảm.

John Flood, một trader của Goldman Sachs, đã mô tả trong bản bình luận gửi khách hàng rằng môi trường giao dịch hôm thứ Năm trái ngược hoàn toàn với ngày trước đó: Thứ Tư là một trong những ngày giao dịch bận rộn nhất của năm tại bàn giao dịch cổ phiếu, còn thứ Năm thì "hoàn toàn ngược lại", trader nhận được vô số cuộc gọi hỏi về tình hình thị trường nhưng gần như không thấy lực mua đổ vào.

Miêu tả này phản ánh tâm lý thị trường chuyển từ theo đà tăng lên tránh rủi ro sau khi giao dịch AI bất ngờ hạ nhiệt. Chỉ số Nasdaq Composite đóng cửa hôm thứ Năm giảm 5,52%, chỉ số bán dẫn Philadelphia rớt hơn 12%, vốn hóa toàn ngành công nghệ bốc hơi khoảng 2.500 tỷ USD. Đồng thời, biến động gia tăng, nhà đầu tư nhỏ lẻ bán dồn dập, các quỹ phòng hộ giảm vị thế, càng làm khuếch đại đà lao dốc của thị trường.

Thị trường đảo chiều trong mắt trader Goldman Sachs: Mua mạnh ngày thứ Tư, tháo chạy vội vã ngày thứ Năm

Flood cho biết, sau khi thị trường tăng vào thứ Tư, một số nhà đầu tư trước đó đã giảm mạnh rủi ro trước cuộc bầu cử giữa kỳ Mỹ đã quay lại thị trường và mua lại một số cổ phiếu. Tuy nhiên đến thứ Năm thị trường đột ngột đảo chiều, một số quỹ phòng hộ lại bắt đầu bán ra những cổ phiếu công nghệ lớn và các công ty công nghệ siêu lớn mà họ vừa mua ngày hôm trước.

Anh lưu ý rằng, các tổ chức đầu tư dài hạn lại tiếp tục đứng ngoài quan sát, thị trường chưa xuất hiện nhà đầu tư sẵn sàng "giải cứu". Đồng thời, các công ty môi giới phục vụ nhà đầu tư nhỏ lẻ cũng phản ánh, lượng bán chủ động liên tục vượt lượng mua trong hai ngày liên tiếp.

Mức độ giao dịch cũng có dấu hiệu bất thường. Flood cho biết, tính đến giữa phiên thứ Năm, khối lượng giao dịch SPY chỉ số S&P 500 cao hơn trung bình 20 phiên gần nhất khoảng 160%, QQQ theo dõi Nasdaq 100 cao hơn khoảng 100%, SMH là ETF ngành bán dẫn cao hơn 150%, cổ phiếu liên quan DRAM cao hơn khoảng 75%.

Lượng giao dịch tăng vọt cho thấy nhà đầu tư liên tục điều chỉnh vị thế, nhưng không có nghĩa tất cả giao dịch đều là bán ròng. Kết hợp với việc thiếu vắng sức mua như trader mô tả, tín hiệu rõ ràng hơn là: khi giá cổ phiếu lao dốc nhanh, dòng vốn vốn có thể vào "giải cứu" lại chọn đứng ngoài chờ đợi.

Áp lực bán của tổ chức được xả mạnh, nhà đầu tư nhỏ lẻ bán ròng phiên kỷ lục trong gần một năm

Việc sức mua rút lui mà bàn giao dịch của Goldman Sachs quan sát được cũng được xác nhận bởi dữ liệu giao dịch các tổ chức khác.

Theo hãng tin Reuters, trader của UBS cho biết hôm thứ Năm, các khách hàng tổ chức của ngân hàng giao dịch chủ động chủ yếu nghiêng về bán ra, áp lực bán chủ yếu đến từ các quỹ phòng hộ, cổ phiếu công nghệ, đặc biệt là lĩnh vực chip nhớ và bán dẫn bị bán tháo tập trung. Trader UBS mô tả diễn biến nhóm cổ phiếu dịch vụ đám mây mới nổi và bán dẫn là một cuộc "bán tháo đầu hàng" rõ rệt.

Trader của Goldman Sachs cũng chỉ ra rằng, các quỹ phòng hộ hôm thứ Năm đang bán ra một phần cổ phiếu công nghệ lớn vừa mua lại ngày hôm trước. Thị trường không chỉ luân chuyển vốn giữa các ngành mà còn có nhà đầu tư trực tiếp cắt giảm tổng rủi ro danh mục.

Nhà đầu tư nhỏ lẻ cũng tham gia vào làn sóng rút lui. Dữ liệu từ Vanda Research cho thấy, hôm thứ Năm quy mô bán ròng trên từng cổ phiếu của nhóm nhà đầu tư nhỏ lẻ có thể lập kỷ lục một ngày lớn nhất kể từ đại dịch. Dữ liệu của JPMorgan ghi nhận tính đến 11h30 sáng theo giờ miền Đông, nếu tính cả ETF, quy mô bán ròng của nhà đầu tư nhỏ lẻ đạt khoảng 1,3 tỷ USD, mức cao nhất một năm qua.

Điều đáng chú ý là bình thường nhà đầu tư nhỏ lẻ thường mua khi thị trường giảm để "bắt đáy", nhưng lần này lực mua bắt đáy ở từng cổ phiếu lại rất yếu. Chiến lược gia Vanda Research chỉ ra rằng, trong các đợt giảm bình thường nhà đầu tư nhỏ lẻ thường mua hồi phục, nhưng hôm thứ Năm lực mua này gần như biến mất khỏi các cổ phiếu đơn lẻ.

VIX vọt đỉnh 8 tháng trong phiên, nhà đầu tư đổ xô mua quyền chọn bảo vệ

Bên cạnh bán cổ phiếu, nhu cầu phòng ngừa rủi ro thị trường của nhà đầu tư cũng tăng mạnh.

"Chỉ số sợ hãi" đo biến động thị trường—CBOE Volatility Index (VIX)—trong phiên thứ Năm từng tăng 11,75 điểm lên 28,36 điểm, mức cao 8 tháng, ghi nhận mức tăng trong phiên lớn nhất kể từ cú sốc thuế đối ứng Mỹ tháng 4 năm 2025; đóng cửa ở 28,18 điểm.

Diễn biến trên thị trường quyền chọn cũng cho thấy, nhà đầu tư đang mua quyền bảo vệ cho nguy cơ giảm tiếp. Theo dữ liệu từ Mercury Alerts, một tổ chức phân tích quyền chọn do Reuters trích dẫn, hôm thứ Năm premium quyền chọn bán trên các sản phẩm chỉ số lớn cao gấp đôi bình thường, phản ánh nhu cầu phòng ngừa rủi ro giảm giá gia tăng mạnh.

Steve Sosnick, chiến lược gia trưởng tại Interactive Brokers cho biết, tâm lý thị trường thay đổi rõ rệt chỉ trong một ngày: thứ Tư nhà đầu tư còn cho rằng chưa cần mua bảo hiểm, tới thứ Năm đột ngột nhận ra cần phòng ngừa rủi ro.

Ngoài ra, các quỹ ETF đòn bẩy, ETF nghịch đảo cùng một số chiến lược định lượng thường điều chỉnh vị thế trước khi đóng cửa tùy vào biến động thị trường, có thể khiến dao động cuối phiên càng mạnh. Nomura ước tính giữa phiên, các quỹ ETF đòn bẩy phải bán ra khoảng 47 tỷ USD cổ phiếu trước khi thị trường đóng cửa thứ Năm, đây sẽ là quy mô bán lớn thứ hai kể từ khi tổ chức này theo dõi dữ liệu từ năm 2006, áp lực bán chủ yếu tập trung vào các quỹ công nghệ và liên quan AI.

Điều này có nghĩa, một phần lực bán không hẳn xuất phát từ thay đổi quan điểm dài hạn của nhà đầu tư, mà còn do thị trường giảm sâu kích hoạt chiến lược giảm vị thế, từ đó lại càng thúc đẩy thị trường giảm thêm.

Xây dựng trung tâm dữ liệu và hiệu quả đầu tư AI bị hoài nghi, bán tháo lan từ chip sang toàn chuỗi cung ứng

Bối cảnh trực tiếp của đợt bán tháo này là nhóm cổ phiếu liên quan AI trước đó đã thu hút lượng lớn vốn và kỳ vọng cao, trong khi kết quả bầu cử giữa kỳ Mỹ lại phủ bóng chính sách lên triển vọng xây dựng trung tâm dữ liệu.

Sau khi Đảng Dân chủ thắng lợi lớn tại cuộc bầu cử giữa kỳ, thị trường bắt đầu lo ngại các chính quyền địa phương và cơ quan quản lý có thể áp dụng các quy định nghiêm ngặt hơn về phê duyệt, năng lượng và môi trường đối với các dự án trung tâm dữ liệu, làm chậm tiến trình xây dựng hạ tầng AI của Mỹ. Cổ phiếu bán dẫn, chip nhớ, công ty đám mây mới nổi và nhà cung cấp điện cho trung tâm dữ liệu đều bị ảnh hưởng.

Trader Flood của Goldman Sachs còn nêu ra mối lo cụ thể: đến năm 2028, thị trường có thể đối mặt thiếu đất, điện và năng lực xây dựng cho các trung tâm dữ liệu. Nếu tốc độ xây dựng cơ sở hạ tầng trung tâm dữ liệu không theo kịp việc giao chip, thị trường có thể chuyển từ lo ngại thiếu chip sang lo chip dư thừa, thiếu trung tâm dữ liệu tiếp nhận.

Điều này cũng lý giải tại sao đợt bán tháo không chỉ dừng ở nhóm sản xuất chip. Cổ phiếu nhà thầu xây dựng trung tâm dữ liệu, nhà cung cấp điện, dịch vụ đám mây mới nổi đều chịu áp lực bán rõ rệt. Nhà đầu tư bắt đầu xem xét lại tốc độ mở rộng chuỗi cung ứng AI cũng như khả năng các khoản đầu tư lớn vào tính toán có thể chuyển hóa thành doanh thu và lợi nhuận thực tế như kỳ vọng không.

Đồng thời, triển vọng kết quả kinh doanh gần đây của Qualcomm và Arm không đáp ứng kỳ vọng thị trường càng làm suy yếu niềm tin đối với nhóm cổ phiếu bán dẫn. Động lực tăng trưởng nhu cầu AI dài hạn chưa biến mất, nhưng thị trường đang đòi hỏi sự đáp ứng nhanh hơn về tốc độ tăng trưởng, hiệu quả đầu tư vốn cũng như khả năng sinh lời ở từng mắt xích chuỗi cung ứng.

Đối với thị trường, vấn đề trọng tâm đã chuyển từ "đầu tư AI còn tăng bao nhiêu", sang "các khoản đầu tư này có kịp hoàn thành, đủ điện năng và tạo ra lợi nhuận xứng đáng với định giá hiện tại hay không". Khi nhà đầu tư đồng thời chọn giảm vị thế, phòng ngừa cũng như chờ mua vào, trader liên tục nhận điện thoại hỏi hàng, nhưng không thấy người mua vào, đó chính là bức tranh rõ nét nhất về tâm lý thị trường trong làn sóng bán tháo AI lần này.