Ethereum ekosisteminin mərkəzləşdirilmiş stabilkoinlərdən asılılığı onu fundamental bir hesablaşma ilə üz-üzə qoyur.
Şəbəkənin həmtəsisçisi Vitalik Buterin, mərkəzləşdirilməmiş bankçılıqda populyar stabilkoin strategiyalarını sual edib. O hesab edir ki, hazırda bazarda olan bir çox məhsullar DeFi-nin olmalı olduğu kimi işləmirlər. O, X-dəki şərhlərində açıq şəkildə bildirdi ki, sənaye əsas məqsədindən – riski yaymaqdan – uzaqlaşıb və sadəcə mərkəzləşdirilmiş aktivlərdən qazanc əldə etməyə yönəlib.
Buterin əmin idi ki, DeFi riskin necə bölüşdürülməsi və idarə olunması məsələsində dəyişməlidir. Yalnız ənənəvi şirkətlərin sahib olduğu tokenlərdən gəlir əldə etməməli, həm də DeFi-nin nəzərdə tutulduğu mərkəzləşdirilməmiş risk idarəçiliyini təmin etməlidir.
O, xüsusilə “USDC gəlirli” məhsulları tənqid edərək dedi ki, onlar mərkəzləşdirilmiş emitentlərdən həddindən artıq asılıdırlar və bir şirkətin idarəsində olmasının təhlükələrini kifayət qədər azaltmırlar. O qeyd etdi ki, bu borcvermə modelləri DeFi-nin nəzərdə tutulduğu mərkəzləşdirilməmiş risk idarəçiliyini təmin etmir, baxmayaraq ki, o, konkret platformaların adını çəkmədi.
Mənbə: @VitalikButerin Stabilkoin dizaynı üçün alternativ modellər
Ethereum-un həmtəsisçisi stabilkoinləri tamamilə rədd etmədi. O, DeFi-nin orijinal məqsədinə daha yaxşı uyğun olan iki fərqli yanaşmanı izah etdi. Birincisi, Ether-lə alqoritmik şəkildə təmin olunan stabilkoindir. İkincisi isə real dünya aktivləri ilə təmin olunmuş, lakin əlavə girovla qorunan stabilkoindir.
Buterin aydınlaşdırdı ki, əksər insanlar ETH təminatlı alternativlə öz kriptovalyuta aktivləri hesabına borc götürərək stabilkoin əldə edə bilərlər. Riski bir emitentdən açıq bazarlara keçirmək çox vacibdir. “Dollarlar üzərində əks-tərəf riskini marketmeykerə ötürmək imkanınızın olması hələ də böyük bir xüsusiyyətdir,” o qeyd etdi. Bu, bir şirkətə deyil, açıq bazarlara daha çox etibar edir.
Lakin Buterin qeyd etdi ki, düzgün qurulduğu təqdirdə, real dünya aktivlərindən istifadə edən stabilkoinlər də işləyə bilər. Bu koinlərin kifayət qədər əlavə dəstəyi və aktivlərinin geniş şəkildə paylanması olduqda, uğursuz bir investisiya bütün sistemi sabitsizləşdirməz. Sahiblər daha az risk altındadırlar. O, hər hansı xarici resurslardan istifadə etməkdən daha çox, onların güclü, mərkəzləşdirilməmiş bir təhlükəsizlik şəbəkəsi ilə qorunmasına üstünlük verir.
Əsas platformalar USDC-dən güclü asılıdır
Rəqəmlər mərkəzləşdirilmiş stabilkoinlərin hazırkı borcvermədə nə qədər geniş istifadə olunduğunu göstərir. Hazırda Aave-nin əsas Ethereum platformasında Ethereum protokolunda $4.1 milyarddan çox USDC var. Ümumilikdə bazarın dəyəri təxminən $36.4 milyarddır, onun $2.77 milyardı isə borc verilib, protokolun panel məlumatlarına əsasən. Tənqidçilər bunu “tək nöqtədən uğursuzluq” adlandırırlar və bu, paylanmış reyestrlərə ziddir.
Bu dəyişiklik artıq Sky Protocol (əvvəllər MakerDAO) tərəfindən sınaqdan keçirilir; onlar USDS təklifinin 2026-cı ilin sonuna qədər $21 milyarda çatacağını proqnozlaşdırırlar. Müxtəlif real dünya aktivlərinin gəlir boru kəmərindən istifadə edərək, Sky artıq təminatla dəstəklənən modellərin USDC-nin bazar üstünlüyünə ciddi təhlükə yarada biləcək qədər miqyaslana biləcəyini göstərməyə çalışır.
Hazırda DeFi köhnə sistemin tələsinə düşüb. Bir çox protokollar sürətli böyümə yolunda ucuz likvidlik naminə əsl azadlıqdan imtina ediblər və nəticədə mərkəzləşdirilmiş stabilkoinlərdən güclü asılı vəziyyətə düşüblər. Burada işlər bir az mürəkkəbləşir: bazanın tamamilə bir korporativ mərkəzə cavabdeh olduğu şəraitdə nəyisə “autonom” adlandırmaq çətindir. Əgər DeFi uzunmüddətli həll kimi nəzərdə tutulubsa, bu mərkəzləşdirilmiş komponentlər sistemi bir arada saxlayan yapışqan kimi deyil, müvəqqəti dəstək kimi nəzərdən keçirilməlidir.
Buterinin son şərhləri onun əvvəlki tənqidlərini davam etdirir. Yanvarın 11-də o, Ethereum-un daha dayanıqlı stabilkoinlərə ehtiyac duyduğunu bildirmişdi. O, mərkəzləşdirilmiş şirkətlərə və milli valyutalara həddindən artıq diqqət ayıran planlardan çəkinməyə çağırdı.
Müzakirə zamanı o bildirdi ki, stabilkoinlər uzunmüddətli problemləri, o cümlədən qeyri-sabit valyutaları və zəif rejimləri həll etməlidir. Onlar həmçinin qiymət lentlərinin manipulyasiyasına və kodlaşdırma səhvlərinə qarşı davamlı olmalıdırlar. Onun DeFi üçün əsas məqsədi öz-özünə yetərli, avtonom sistemlər inkişaf etdirməkdir. O, cəmiyyətin qısamüddətli faydaların fövqündə dayanacağına və risklərin yayılması mexanizmlərini təşviq etməklə həm fiziki, həm də rəqəmsal sənayedə tənəzzüllərə davamlı bir şey quracağına ümid edir.
