AI ma'lumot markazi qurilishi pasaygani ham tashvishga solmasligi mumkinmi? AQSHda import bumu qisqa muddatda pasaymaydi, haqiqiy zarba ehtimol 2029 yilda bo'ladi

Amerikada AI ma’lumot markazlari qurilishi siyosiy to‘siqlarga duch kelmoqda, biroq yangi loyihalar qurilishi sekinlashsa ham, bu holat AQShning import ishtahasini tezda to‘xtatmasligi mumkin.

Bloomberg Iqtisodiy Tadqiqotlari shuni ko‘rsatadiki, ma’lumot markazlari qurilish jarayoni uzoq davom etadi, va serverlar kabi asosiy texnik jihozlar odatda loyiha oxirgi bosqichida xarid qilinadi, shuningdek, 2025 va 2026-yillarda boshlanadigan loyihalar kelgusi ikki yil mobaynida import talabini ta’minlab turadi. Importga haqiqiy kuchli ta’sir ko‘proq 2029-yilda sezilishi mumkin.

Ma’lumot markazlari tovarlari AQSh importi o‘sishining drayveriga aylandi

Trump ikkinchi muddatidan beri tarif siyosati AQShning o‘rtacha samarali tarif stavkasini 2.3% dan taxminan 11% gacha oshirdi. Biroq, ma’lumot markazlari qurilishi bumu tegishli tovarlar importini doimiy oshirib, boshqa tovarlar importining susayishini qoplab bermoqda.

Bloomberg Iqtisodiy Tadqiqotlari ma’lumotlariga ko‘ra, 2026-yildan beri boshqa tovarlar importi doimiy past bo‘lib qolmoqda, biroq ma’lumot markazlariga bog‘liq tovarlar importi keskin oshib, AQShning oylik import hajmi hali ham 2024-yilga nisbatan yuqori darajada. Ular orasida kompyuter uskunalari, ayniqsa serverlar, so‘nggi oylarda ma’lumot markazlari bilan bog‘liq tovarlar importining taxminan 70% ini tashkil etib, asosiy o‘sish kuchi bo‘ldi.

Amerika Tayvan, Meksika va boshqa hududlardan kompyuter uskunalarini sezilarli darajada ko‘proq import qilmoqda. Bundan tashqari, tegishli importlar orasida tarmoq jihozlari, mis simlari va po‘lat stendlar ham bor. Ko‘plab ma’lumot markazlari bilan bog‘liq tovarlar, xususan kompyuter uskunalari, Trumpning yangi tariflaridan ozod qilingan.

Yangi loyihalar sekinlashmoqda, qisqa muddatli importga ta’sir cheklangan

Siyosiy to‘siqlar birinchi navbatda ma’lumot markazlari qurilishining dastlabki bosqichlariga ta’sir ko‘rsatishi mumkin. Shu oy AQShda bo‘lib o‘tadigan oraliq saylovlardan so‘nggi siyosiy o‘zgarishlar va ba’zi shtatlarning yangi cheklov choralarini joriy etishi, rejalashtirish bosqichida yoki yaqin kunlarda boshlanishi kutilayotgan loyihalarni sekinlashtirishi mumkin.

Lekin AQShda ma’lumot markazlari qurilish ko‘lami hali ham yuqori. Bloomberg New Energy Finance (BNEF) ma’lumotlariga ko‘ra, AQSh 2025-yilda qo‘shimcha ma’lumot markazi quvvati deyarli 10 gigavattni tashkil etadi, 2022-yilda esa bu ko‘rsatkich 3 gigavattan kam edi. Ilgari BNEF 2028-yilda AQShda har yili qo‘shimcha quvvat 15 gigavattan oshishi mumkinligini taxmin qilgan edi. Qurilish sur’ati kutilganidan past bo‘lsa ham, baribir so‘nggi yillardan sezilarli darajada yuqori bo‘ladi.

Bundan tashqari, loyihalar cheklovlar qattiq bo‘lgan hududlardan siyosiy jihatdan yumshoqroq hududlarga ko‘chishi mumkin, bu esa AQShdagi umumiy qurilish miqyosi va import talabiga bo‘lgan bosimni yanada yumshatadi.

Serverlarni xarid qilish kechikadi, import bosimi 2029-yilgacha cho‘zilishi mumkin

Eng muhimi, ma’lumot markazlari qurilish tsikli sababli, import talabi yangi loyihalarning sekinlashuvidan keyin ham darrov pasayib ketmaydi.

BNEF statistikasi shuni ko‘rsatadiki, investitsiya haqida qaror qabul qilinishidan qurilish boshlanishigacha o‘rtacha 4.8 yil, qurilish boshlangach, foydalanishga topshirish uchun yana 2.6 yil kerak bo‘ladi. Serverlar esa, odatda, bino karkasi va tokchalar o‘rnatilib bo‘lingandan so‘nggina keltiriladi va bu qurilishning oxirgi bosqichidagi xarid hisoblanadi.

Amazon’ning ma’lum qilishicha, ma’lumot markaziga xarajatlar serverlar o‘rnatilishidan taxminan ikki yil oldin boshlangan bo‘lishi mumkin. Bu esa 2025 va 2026-yilda qurilishi boshlanadigan loyihalar 2027 va 2028-yillardagi import o‘sishini muhim tarzda qo‘llab-quvvatlashini anglatadi. Hatto yangi boshlangan loyihalar keskin kamaygan taqdirda ham, ushbu ta’sir amalda 2029-yilgacha sezilmasligi mumkin.

Ba’zi qurilayotgan loyihalar hatto serverlarni oldindan buyurtma qilib qo‘ygan, faqat yetkazib berilishini kutishmoqda. Ta’minotda cheklovlar mavjudligi mijozlarni jihozlarni erta buyurtma qilishga undadi, bu esa yangi loyihalardagi sekinlashuvga import reaksiyasini yanada sekinlashtirdi.

AI pufagi yorilsa, bosim ancha kuchli bo‘ladi

Bloomberg Iqtisodiy Tadqiqotlari fikricha, qisqa muddatda AQShdagi ma’lumot markazlari import talabining pasayish riski nisbatan cheklangan. Yangi loyihalar kamayadigan bo‘lsa, dastlab elektr jihozlari, sovitish uskunalari va qurilish materiallari narxi pasayishi mumkin, ammo ushbu tovarlar hozirgi import bumida kichik ulushga ega.

Asosiy bosim faqat muayyan loyihalar uchun serverlar xarid qilinishi kerak bo‘lgan vaqtda yuzaga chiqadi.

Biroq, agar AI pufagi yorilib, qurilayotgan loyihalar ham to‘xtab qolsa, import talabiga zarba kutganimizdan ham oldin va kuchliroq yetib kelishi mumkin.

Umuman olganda, AQSh ma’lumot markazlari qurilishi bo‘yicha yuzaga kelayotgan siyosiy to‘siqlar import bumining tez orada tugashini anglatmaydi. AQSh ma’lumot markazlari ta’minot zanjiriga tayanadigan Tayvan, Koreya va Meksika kabi savdo hamkorlari uchun qurilish siklidan kelib chiqqan talab inersiyasi kelgusi bir-ikki yil eksport uchun muayyan himoya beradi.